Hand spectroscopen

Op deze webpagina ziet u mijn verzameling vroege optische instrumenten die in het chemisch laboratorium worden gebruikt. Deze collectie bestaat uit oude hand spectroscopen.
Deze instrumenten zijn specifiek ontworpen voor het uitvoeren van metingen aan of het doen van experimenten met chemische stoffen of voor gemmologie. De instrumenten dateren uit de late 19e tot de vroege 20eeeuw.

Elders op deze website kunt u mijn uitgebreidere verzameling antieke koperen microscopen zien die dateren uit het einde van de 18e tot het begin van de 20e eeuw. Ik ben altijd geïnteresseerd in het verwerven van nieuwe wetenschappelijke instrumenten voor deze collecties. Ik  zal trachten alle vragen te beantwoorden.

Type spectroscoop

In de gemologie maken we gebruik van twee verschillende soorten spectroscopen, elk met zijn eigen kenmerken.

Spectroscoop met diffractierooster

De diffractierooster spectroscoop is gebaseerd op het diffractieprincipe.
Licht komt binnen door een nauwe spleet en wordt vervolgens afgebogen door een dunne film van diffractierooster materiaal. Dit produceert een lineair spectrumbeeld met een algemeen groter zicht op het rode gedeelte dan een prismaspectroscoop.
Deze spectroscopen hebben geen ingebouwde schaal.

Prisma spectroscoop

De prismaspectroscoop is gebaseerd op dispersie. Het licht komt binnen door een smalle spleet (bij sommige modellen kunt u de breedte van de spleet aanpassen) en wordt vervolgens verspreid door een reeks prisma’s. Sommige modellen hebben een bijlage met een ingebouwde schaal.
Deze modellen zijn over het algemeen duurder dan hun neven van het diffractietype.
Omdat prismaspectroscopen zijn gebaseerd op dispersie, is het blauwe gebied van het spectrum meer verspreid en zijn de rode delen meer gecondenseerd dan de diffractieroosters.

Ernst Leitz model W

Leitz Hand Spectroscopes V-W gedateerd 7 maart 1961

Deze handspectroscoop is met name geschikt voor gebruik door fysicus, mineraloog en chemicus. De handspectroscoop maakt een gemakkelijke, snelle en betrouwbare observatie van de absorptie- en emissiespectra mogelijk. De zeer stevige, definitief aangepaste constructie zorgt voor een hoge resolutie en weergave. Het hele spectrum kan gemakkelijk in één oogopslag worden bekeken. De dispersie is zo gekozen dat in de helderste delen van het spectrum de lijnen met een golflengteverschil van ongeveer 1 µm afzonderlijk kunnen worden gezien. Het gebruik van een prisma met een relatief grote dwarsdoorsnede maakt ook observatie van spectra van lage intensiteit

Carl Zeiss Jena

Deze handspectroscoop Carl Zeiss Jena prismaspectroscoop. Een mooi instrument met een goed spectrum met een golflengteschaal. De gleuf is schoon en alle bewegende delen hebben een soepele werking. Het witte metaal heeft een hoge afwerking, helder en glanzend. De slijtage is slechts minimaal, de schroeven zien er allemaal onaangeroerd uit. Enkel de bijbehorende schroevendraaier ontbreekt. In de chemie worden spectroscopen gebruikt om specifieke chemische elementen in een monster te identificeren. In wezen wordt het materiaal verwarmd onder een vlam en produceert het resulterende gloeiende gas een spectrum van emissielijnen dat op een glasplaat kan worden opgedampt. Omdat elk element zijn eigen specifieke emissielijnspectrum genereert, kunnen de resulterende kleurbanden worden gebruikt om de elementen in het onbekende monster te identificeren. Deze methodiek was de sleutel tot de ontdekking van veel van de elementen die in het periodiek systeem worden getoond

R & J Beck " London"

Deze handspectroscopen van R & J Beck zijn gebaseerd op de eerdere ” Thorp’s diffractie spectroscope met onmiddellijke aflezing. Ze verschillen enkel in de uitvoering. Het diffractierooster is vervangen door prisma’s.
Gelakte messing handspectroscoop (lengte 10 cm) met verstelwiel en messing schroefdop in de zwart met leer beklede scharnierende kast bekleed met blauw fluweel en paarse zijde (11 cm x 6 cm).
Getekend “R & J. BECK. LTD | Londen”

Beck's diffractie spectroscoop

Deze handspectroscopen van Beck zijn gebaseerd op de eerdere ” Thorp’s diffractie spectroscope met onmiddellijke aflezing.

De grootste is een latere uitvoering.
Zwart gelakte handspectroscoop 20 cm lang gesloten 21,5 wanneer uitgetrokken en iets minder dan 2,5 cm in diameter. Naast het produceren van het spectrum verschijnt de spleet ook als een heldere lijn. Door aan de gekartelde knop aan de zijkant van het instrument te draaien, wordt het spectrum over het gezichtsveld verplaatst terwijl de heldere lijn gefixeerd blijft. Het zit in zijn originele hoes van blauw fluweel en blauwe zijde

De kleinste is een goedkope pocket spectroscope. Zwart gelakte koperen handspectroscoop met diffractierooster. Lengte 50 mm tot 56 mm wanneer uitgetrokken en iets minder dan 10 mm in diameter. Het past in de met leer bedekte koker
Gesigneerd: “BECK | LONDEN “Half 20e eeuw.

Rayner "England"

De discussie over gevulde of synthetische robijnen of gevuld corundum gaat door. Het lijkt erop dat in bepaalde kringen van de handel de belangen van de juweliers prioriteit krijgen omdat ze deze materialen als “robijn” willen verkopen. Het is jammer dat consumenten zijn gelokt om deze stenen in sieraden voor honderden dollars te kopen zonder te beseffen wat ze kochten.
Links is een bijna mint “Gemmological Microscope” gemaakt door Rayner; het werd voor het eerst geïntroduceerd in het Journal of Gemmology, Vol. V, nr. 1, 1955. Ik vraag me af hoeveel van deze eenheden er nog steeds zijn. Een van de afbeeldingen links toont de Rayner Prism Spectroscope met instelbare spleet die met de microscoop kan worden gebruikt.

J.A. Hilger " 192 Tottenham Court Road London W."

Pocket spectroscoop uit Hilger reeks, Londen; 1890, zapon gelakte messing in een messing beschermingscilinder. Directe spectroscoop vervaardigd volgens het Browning-systeem.
Er is een precisieschaal om de golflengte te lezen, met een vergrootglas voor het lezen van de schaal. De spectrometer heeft een instelbare spleet met een micrometerinstelling om de spleetbreedte te regelen.

De Duitser Otto Hilger (1850 – 1903), die aanvankelijk bij Browning (1870 – 1875) had gewerkt, hielp zijn broer Adam Hilger (1839 – 1897) bij het opzetten van een werkplaats in Londen in 1878. Otto Hilger zette dit bedrijf voort na de dood van zijn broer. Het bedrijf Hilger bestaat tot vandaag.

John Browning Ltd " 138 Strand London"

John Browning was misschien het best bekend als de toonaangevende fabrikant van spectroscopen. Zijn spectroscopen werden beschouwd als de hoogste kwaliteit in Engeland. In 1878 bracht hij het handleiding uit: Hoe te werken met de spectroscoop: een handleiding voor praktische manipulatie met spectroscopen van alle soorten, John Browning kreeg een overzicht van het veld van spectroscopie en het boek werd bekend bij spectroscopisten. De eerste editie van 1878 bevatte alleen wit-zwart afbeeldingen, de tweede editie van “How to Work With the Spectroscope”” Hoe te werken met de spectroscoop” bevatte een opvallende kleuren lythografie (foto). Het was van het regenbandspectrum door advocaat en wetenschapper John Rand Capron.

De handleiding is heruitgegeven door Cambridge University Press in maart 2011 (ISBN:9780511709470)
De meest verkochte en de meest gekende spectroscoop was de ” Grace’s spectroscope” 63 Strand, London. Penrose heeft later de uitvoering gekopieerd.

Penrose & C° " London & Paris "

Deze prachtige kleine spectroscoop werd begin 1900 gemaakt door A W Penrose & CO London. De koperen handspectroscoop geeft de kleur van de lichtbron weer. Het scherpstellen gebeurt door het overdrachtsmechanisme handmatig achteruit te schuiven waardoor de breedte van het spectrum kan achterover gelegd worden. De instelling van de splits gebeurd door het schroefmechanisme op de kop van de spectroscoop. Later kopieerde Penrose het het scherpstellings mechanisme van John Browings Grace’s spectroscoop. Het bedrijf A.W. Penrose & Co. Ltd. was van 1907 tot 1927 operationeel.

Watson & Sons, Ltd " London"

Een uitmuntend, in box, Watson and Sons hand held, regenboog spectroscoop in helder messing c. 1875. Gesigneerd “Watson an Sons Ltd, London, 10864”. Alles intact, helder spectrum met nanometerschaal, verstelbare tubesbuis en kartelschroeven met fijne focus. Bordeauxrood gevoerd, donkerblauwe box. Deze spectroscope is voor 99% identiek aan de John Browning spectroscoop met schaalaanduiding.